Klik op de afbeelding om deze folder te bekijken met beeld en geluid (Indiveo).
Inleiding
Zelfkatheterisatie
Katheterisatie betekent: de blaas leegmaken met een katheter. Doet u dit zelf? Dan heet dit zelfkatheterisatie. Een katheter is een dun, plastic slangetje. U brengt dit slangetje in de blaas.
In deze folder leest u:
- hoe u uzelf kunt katheteriseren;
- wat dit betekent voor uw dagelijks leven.
Waarom zelfkatheterisatie?
Met zelfkatheterisatie maakt u uw blaas regelmatig leeg. Zo voorkomt u problemen, zoals:
- een blaasontsteking
- verlies van plas (urine)
- andere klachten
Ook met een blaasprobleem kunt u meestal normaal leven. Met zelfkatheterisatie blijft u zo zelfstandig mogelijk.
Zelf katheteriseren
Tekst video:
Urine gaat vanuit de blaas via de plasbuis uit het lichaam. Als u de blaas niet helemaal meer kunt leegmaken, leert u om zelf met een katheter uw blaas leeg te maken. Dat noemen we zelfkatheterisatie. Voordat u start met het katheteriseren is het belangrijk dat u uw handen wast. Zo kunt u infecties aan de plasbuis voorkomen. Daarna legt u alle spullen klaar en neemt u plaats op het toilet op de manier die u prettig vindt. U maakt het gebied rondom de plasbuis schoon. Eerst schuift u de voorhuid van de penis terug. Daarna kunt u het goed schoonmaken. Om de katheter in te brengen tilt u de penis omhoog richting uw buik. Met uw andere hand pakt u de katheter vast. Houdt uw vinger op de opening van de katheter, zodat de urine nog niet weg kan stromen. Daarna brengt u de katheter rustig in de plasbuis. De eerste paar keren kan het inbrengen pijn doen. Na een aantal keer wordt dit minder. Als de urine begint te stromen zit de katheter in de blaas. Om de katheter op de juiste plek te krijgen schuift u deze nog een klein stukje verder. Buig de katheter met de opening richting het toilet zodat de urine in het toilet kan stromen. Blijft de katheter vasthouden totdat uw blaas leeg is. Uw blaas is leeg als er geen urine meer uit de katheter komt. Daarna haalt u de katheter rustig uit de blaas. De katheter kunt u weggooien. Tot slot wast u daarna opnieuw uw handen. Het katheteriseren is klaar.
Houding bij katheteriseren
U kunt in bed katheteriseren. U zit dan rechtop in bed. Hiervoor gebruikt u een speciale katheter met een opvangzakje voor urine (plas). De verpleegkundige legt u uit hoe dit werkt.
U kunt ook op andere manieren katheteriseren. Probeer zelf welke houding u het fijnst is.
Adviezen
Drink genoeg
Drink elke dag 1,5 liter of meer. Bent u net begonnen met katheteriseren? Drink dan extra. Genoeg drinken helpt om een blaasontsteking te voorkomen.
Meer informatie
Doet zelfkatheterisatie pijn?
In het begin kan zelfkatheterisatie pijn doen. De plasbuis is nog niet gewend aan de katheter. Dit gevoel verdwijnt vaak als u het vaker heeft gedaan.
Hoe vaak moet ik katheteriseren?
Hoe vaak u per dag katheteriseert, verschilt per persoon. Dit hangt af van uw ziekte of probleem. Uw arts of verpleegkundige vertelt hoe vaak u moet katheteriseren.
Waar kan ik katheteriseren?
U kunt katheteriseren op elke plek waar:
- water en zeep zijn;
- u privacy heeft.
Dit kan thuis, bij familie of vrienden of op een openbaar toilet met een wastafel. Een invalidentoilet is vaak het meest geschikt.
Geen water en zeep? Gebruik dan vochtige doekjes voor het schoonmaken rondom uw plasbuis. Bijvoorbeeld babydoekjes, vochtig toiletpapier of een nat washandje. Gebruik geen doekjes met parfum of alcohol. Die kunnen irritatie geven.
Wat zijn de voordelen van zelfkatheterisatie?
- U maakt uw blaas regelmatig leeg. Dit is goed voor uw nieren en uw lichaam.
- U hoeft een paar uur niet te plassen. U verliest minder of geen urine als u weggaat.
- U heeft zelf controle over het leegmaken van uw blaas.
- U kunt meer doen in het dagelijks leven.
- U verliest vaak minder urine bij seksuele activiteiten. Dit geeft meer zelfvertrouwen.
Wat zijn de nadelen van zelfkatheterisatie?
- Het kan soms moeilijk zijn om te doen.
- Het kan pijn doen, bijvoorbeeld bij een blaasontsteking.
- Het kan soms lastig zijn in het dagelijks leven.
- Het kan vermoeiend zijn.
Contact
Wanneer moet ik contact opnemen?
Bel direct de poli urologie of, 's avonds en in het weekend, de huisartsenpost:
- Bij een blaasontsteking. Dit merkt u aan: vaker plassen, koorts, pijn bij het plassen, troebele urine, bloed bij de urine en moe zijn.
- Als het plaatsen van de katheter moeilijk gaat en u niet zelf kunt plassen.
Neem contact op met poli urologie als:
- de pijn blijft na een paar keer katheteriseren;
- het moeilijk is om zelfkatheterisatie in uw dagelijks leven te doen;
- het lastig is om zelfkatheterisatie vol te houden;
- u vragen heeft over het katheteriseren.
Contact met de poli urologie
-
Telefoonnummer poli urologie
: 0341 - 46 35 58
(maandag t/m vrijdag van 8.30 tot 12.00 uur en van 13.30 tot 16.30 uur)
Tot slot
Deze folder geeft extra informatie naast het gesprek met uw uroloog of verpleegkundige. Heeft u nog vragen? Bel dan met de polikliniek urologie. Meer informatie vindt u op:
Wilt u de informatie ook bekijken in een animatiefilmpje? Klik dan hier.