PET-CT scan met 18F-FDG

Inleiding

PET-CT scan

U krijgt een PET-CT-scan. Bij de PET-CT scan gebruiken we radioactieve vloeistof en soms nog contrastmiddel. Tijdens de PET-scan bekijkt de zorgverlener waar de radioactieve stof zich verzamelt in uw lichaam. Daarna krijgt u soms aansluitend een CT-scan. Daarmee kunnen we de organen en weefsels in uw lichaam bekijken met contrastmiddel en röntgenstraling.

Belangrijk

Uw behandelend arts heeft u waarschijnlijk al enige informatie over het onderzoek gegeven. In deze folder zullen wij verder uitleggen wat het onderzoek inhoudt en hoe het onderzoek verloopt. Ook staat er verteld wat u zelf thuis moet doen voor een goede voorbereiding op dit onderzoek. Anders kan het onderzoek mislukken. En moet u misschien een nieuwe afspraak maken.

Wat is een PET-CT scan

met 18F-FDG

De meeste tumoren en ontstekingsprocessen hebben een verhoogde suikerstofwisseling. De PET-CT scanner maakt daar gebruik van. Om de lokaal verhoogde suikerstofwisseling in beeld te brengen, wordt voor een PET-CT scan radioactief-gemaakt suiker gebruikt: 18F-FDG.(fluordeoxyglucose). Een kleine hoeveelheid hiervan wordt als medicijn via een infuus aan de bloedbaan toegediend.

Tijdens het onderzoek wordt ook een CT-scan gemaakt. Deze geeft extra informatie over de locatie van de eventuele afwijking. Soms wordt het onderzoek afgesloten met nog een aanvullende CT-scan met jodiumhoudend contrastmiddel. Dat is per patiënt verschillend.

De radioactiviteit en eventueel het contrastmiddel plast u uit. Na 24 uur bent u de radioactiviteit en het contrastmiddel kwijt.

Voorbereiding thuis

Wat u thuis zelf moet doen

Contact vooraf

Bij het maken van de afspraak heeft u kunnen aangeven of u vlak voor het onderzoek nog een keer door ons gebeld wilt worden. Wij zullen dan nogmaals de voorbereiding met u doornemen.

Maar ook als er bij het plannen van de afspraak nog geen contact met u is geweest, zullen wij u vlak voor het onderzoek bellen.

Afspraak

Een PET-CT Scan wordt in St Jansdal Ziekenhuis uitgevoerd op de afdeling Radiologie op de locatie Harderwijk.

Datum:
Tijdstip van melden:

De radioactieve stof blijft maar kort bruikbaar. Daarom maakt de zorgverlener het speciaal voor u klaar. Het is belangrijk om er op tijd te zijn.

Afspraak

NB. De productie van 18F-FDG is een complex proces. En de bruikbaarheid van deze stof is zeer kort. Daarom wordt de radioactieve stof per dag geproduceerd: voor u en afgestemd op uw gewicht.

Soms komt het voor dat de stof niet geleverd kan worden. Dan zijn wij helaas genoodzaakt uw onderzoek te verplaatsen. Wij horen dit zeer kort van tevoren, maar zullen u zo snel mogelijk op de hoogte brengen. Wij begrijpen dat dit heel vervelend voor u is, maar vragen om uw begrip.

Zwanger en borstvoeding

Bent u zwanger of denkt u zwanger te zijn?

Bespreek dit dan met uw behandelend arts. Deze kan samen met u een afweging maken over de noodzaak van het onderzoek en de stralenbelasting voor het ongeboren kind.

Geeft u borstvoeding?

Dan is het advies om de eerste 24 uur na het onderzoek de moedermelk af te kolven. Het is veilig om uw baby met uw moedermelk te voeden, maar het nauwe contact met de baby tijdens het geven van de voeding geeft de baby wel een verhoogde stralingsdosis. Geef de afgekolfde melk dus ook niet zelf, maar laat dit door iemand anders doen. Na 24 uur kunt u weer zelf voeden of de fles geven.

Diabetes

Heeft u suikerziekte?

Bent u diabeet? Vertel dit dan aan uw zorgverlener.

Contrastmiddel

Nierfunctie

Soms wordt aansluitend aan de PET-scan nog een aanvullende CT-scan met jodiumhoudend contrastmiddel gemaakt. Dat hangt af van uw situatie en van de vraagstelling waarvoor u het onderzoek krijgt. Contrastmiddel kan belastend zijn voor uw nieren. Daarom moet u van tevoren bloed laten prikken zodat de nierfunctie bepaald kan worden.

Uw behandelend arts zal u daar een laboratoriumaanvraag voor geven. Wilt u dit een week van te voren laten prikken?

Gevoelig voor jodiumhoudend contrastmiddel

Bent u gevoelig voor jodiumhoudend contrastmiddel? Of heeft u hierop een allergische reactie gehad? Vertel dit van tevoren altijd aan uw zorgverlener.

Medicijnen en bloedwaarden

Belangrijk

Uw medicijnen gebruiken

Voor het onderzoek mag u uw gebruikelijke medicatie innemen zoals u gewend bent. Ook eventuele medicatie voor diabetes (suikerziekte) in tabletvorm, zoals bv. metformine kunt u gewoon innemen. Neemt u iets te eten mee voor na het onderzoek.

De volgende instructies over insulinegebruik zijn belangrijk om op te volgen voor een optimaal onderzoeksresultaat. De bloedsuikers mogen niet te hoog of te laag zijn omdat de 18F-FDG dan niet op de goede wijze wordt opgenomen door het lichaam.

Gebruikt u insuline, volg dan, afhankelijk van uw gebruikelijke injectie schema, het hieronder genoemde schema.

Bij éénmaal daags langwerkende insuline of een combinatie van 1 dd-insuline en GLP1-analoog

  • Geen insuline injectie in de ochtend voor het onderzoek.

  • Bij de eerste maaltijd na het onderzoek injecteert u 50% van de gebruikelijke ontbijtdosering. Injecteert u normaal in de avond, dan kunt u de gebruikelijke dosis op het gebruikelijke tijdstip gebruiken.

Tweemaal daags insuline (mix insuline)

  • Geen insuline injectie in de ochtend voor het onderzoek.

  • Bij de eerste maaltijd (lunch) na het onderzoek injecteert u een derde (33%) van de gebruikelijke ontbijtdosering. Bij het avondeten injecteert u de gebruikelijke dosering.

Viermaal daags insuline (kortwerkende i.c.m. éénmaal daags langwerkende insuline)

  • Bij langwerkende insuline in de ochtend injecteert u een halve dosis. In de avond na de scan kunt u de gebruikelijke dosering hervatten.

  • Bij kortwerkende insuline stelt u de injectie uit tot na het onderzoek. Na het onderzoek hervat u de gebruikelijke dosering bij de maaltijden.

Insulinepomp

  • Neemt u contact op met uw behandelend arts of diabetes verpleegkundige. In overleg met uw behandelend arts/diabetes verpleegkundige zal gekeken worden of de dosering aangepast kan worden of dat de pomp tijdelijk stopgezet kan worden.

Let op! Bij een glucosewaarde van meer dan 11 mmol/l kan het onderzoek helaas niet doorgaan. Uw arts zal eerst uw suikerwaarde naar beneden moeten brengen.

Bij twijfel of vragen, graag direct contact opnemen met de afdeling radiologie.

Claustrofobie of veel moeite met stilliggen?

Als u last heeft van claustrofobie of als u moeite heeft met (lang) ontspannen stil te liggen, dan moet u voorafgaand aan de afspraak contact met de afdeling Radiologie opnemen. Voor een optimaal onderzoeksresultaat is het belangrijk dat u stil en ontspannen kunt liggen. Heeft u hier moeite mee dan kunt u in overleg mogelijk een rustgevend middel krijgen.

Let op: een rustgevend middel kan de rijvaardigheid beïnvloeden. U mag dan na het onderzoek niet zelf deelnemen aan het verkeer.

Zware activiteiten

Voor een optimaal resultaat van het onderzoek is het belangrijk dat de spieren voorafgaand aan het onderzoek zo ontspannen mogelijk zijn.

Doe daarom in de 24 uur vóór de PET-scan géén zware activiteiten. Zware activiteiten zijn bijvoorbeeld tassen tillen, sporten of zwaar werk. Kom ook niet op de fiets naar de afspraak toe.

Kleding en sieraden

Belangrijk

Kleding

Spieren die het koud hebben, verbruiken extra suikers ('brandstof'). Dit willen we in de aanloop naar de PET-CT scan en tijdens de scan voorkomen. De F18-FDG wordt anders verkeerd door uw lichaam opgenomen.

Houdt u zich daarom de twee dagen voorafgaand aan het onderzoek voldoende warm. U weet voor uw zelf het best bij welke kleding u het best warm blijft. Stem dit ook af op het weertype.

Als u naar de afspraak komt, trekt u dan ook warme en voldoende comfortabele kleding aan. Bijvoorbeeld een joggingsbroek met een dunne trui of shirt met lange mouwen welke makkelijk op te stropen zijn. Zorg ervoor dat in de trui of het t-shirt geen metaal verwerkt is (bijv. ritsen, ringetjes of metalen knopen, pailletjes, etc.). Dit kan storing geven op het beeld tijdens de scan. Een BH met metalen sluiting en/of beugels moet uit tijdens het onderzoek. Een broek met metalen rits of knopen is vaak geen probleem omdat deze tijdens de scan een stukje naar beneden geschoven kan worden.

Geen sieraden, piercings en horloge

Eten en drinken

Belangrijk

Voor een optimaal onderzoeksresultaat is een goede voorbereiding erg belangrijk. Neem daarom de volgende regels in acht:

Vanaf zes uur voorafgaand aan het onderzoek mag u niks meer eten, niet roken en geen kauwgom gebruiken. Drinken mag wel, mits dit geen suiker bevat (water, thee of koffie ZONDER suiker/zoetje/melk).

In de twee uur voor de afspraaktijd moet u één liter water drinken. Tussendoor mag u gewoon naar het toilet gaan.

Let op! Volgt u een vocht beperkt dieet? Dan graag zo veel als mogelijk en toegestaan is drinken. Geeft u dit dan nog even aan bij de laborant die u ophaalt voor het onderzoek.

Let op! Krijgt u sondevoeding of heeft u een glucose infuus? Dit moet ook zes uur van tevoren gestopt worden.

Het onderzoek

In het filmpje ziet u hoe het onderzoek meestal gaat. Het onderzoek wordt afgestemd op de patiënt. Daarom kan het in werkelijkheid bij u net iets anders verlopen dan dat u in het filmpje ziet.

Het gehele onderzoek duurt ongeveer 2 uur

Wij gaan uit van een half uur voorbereiding, één uur rusttijd na toediening van de radioactieve stof en 20-30 minuten scantijd.

Melden

Wij verzoeken u om 5 minuten voor uw afspraaktijd aan te melden. Dit kan via de MijnStJansdal-app of via de aanmeldzuil (hoofdingang of bij ingang Radiologie). U wordt daarna verwacht in de wachtruimte van de PET-CT-scanner. Wilt u na het aanmelden s.v.p. daar direct plaatsnemen? Een gespecialiseerd radiologielaborant van de PET-CT zal u in de wachtruimte ophalen.

Aanmelden bij de balie van de afdeling radiologie is dan niet nodig.

Belangrijk

Verlaat of verhinderd?

Het is belangrijk dat u op tijd bent voor het onderzoek. De radioactiviteit is speciaal voor u besteld en slechts voor korte tijd te gebruiken. Bent u te laat of kunt u niet komen? Laat dit dan zo snel mogelijk weten aan de afdeling radiologie. Bel daarvoor het telefoonnummer onderaan deze informatiefolder.

De toedienkamer

Vervolgens wordt u naar een rustruimte gebracht. Daar staat een bed voor u klaar.

Na het gezamenlijk doornemen van een vragenlijst is er gelegenheid voor het stellen van vragen.

Het suikergehalte in uw bloed meten we met een vingerprik. Deze prik kan even gevoelig zijn. Het suikergehalte in uw bloed mag niet hoger zijn dan 11 mmol/l.

Tijdens het uur dat de radioactiviteit moet inwerken, moet u zo stil mogelijk liggen. Dan is het niet wenselijk dat u naar het toilet gaat. Daarom moet u voordat de radioactieve stof toegediend gaat worden nog een keer naar het toilet om volledig uit te plassen.

De laborant zal een infuus aanbrengen en de radioactieve stof via het infuus toedienen. Omdat er gewerkt wordt met radioactiviteit zal de laborant direct na toediening de kamer verlaten.

Hierna wordt u 50-55 minuten alleen gelaten in de rustruimte. De toegediende radioactieve stof heeft zo voldoende tijd om in te werken in uw lichaam.

Om opname in de spieren zo veel mogelijk te beperken mag u niet bewegen of praten. Probeer een ontspannen houding aan te nemen. In geval van nood kunt u gebruik maken van de noodbel die u in de hand krijgt.

Tijdens deze rustperiode is het toegestaan om met oortjes in naar zachte muziek of een podcast te luisteren. Hierbij is het belangrijk dat u stil blijft liggen in een ontspannen houding. Film kijken of een boek lezen mag niet.

Het maken van de scan

Na de rusttijd haalt de laborant u op en loopt u samen naar de scanruimte. Voordat u op de scantafel gaat liggen, moet u eerst weer uw blaas (of katheterzak) gaan legen op het toilet. De blaas moet zo leeg mogelijk zijn voor een goed onderzoeksresultaat.

In de scanruimte komt u op uw rug op een smalle scantafel te liggen. Als het nodig is helpen wij u daarbij.

Het maken van de scan duurt 20-30 minuten waarbij u ook weer zo stil mogelijk moeten blijven liggen. Als een aanvullende CT-scan (met of zonder contrastmiddel) nodig is, wordt dit meteen aansluitend aan de PET-scan gedaan.

In geval van nood kunt u via de intercom met de laborant communiceren.

Na het onderzoek

Na het onderzoek mag u meteen naar huis. De toegediende radioactieve stof heeft geen invloed op de rijvaardigheid (dit geldt ook voor contrastmiddel). Bent u klinisch, dan wordt u teruggebracht naar de verpleegafdeling.

Rustgevende medicijnen

Heeft u rustgevende medicijnen gehad? Houd u dan aan de volgende adviezen:

  • U mag de rest van de dag niet rijden.

  • Maak geen belangrijke beslissingen.

  • Onderteken geen belangrijke documenten.

  • Bedien geen machines.

Eten & drinken

Na het onderzoek mag u weer gewoon eten en drinken.

Drink extra. Dit zorgt ervoor dat u de radioactieve vloeistof sneller uitplast. Na 24 uur is de stof uit uw lichaam.

De uitslag van het onderzoek

De uitslag van de PET-CT scan is niet direct bekend. De radioloog moet de scan beoordelen en maakt een verslag met het resultaat.

Uw behandelend arts zal vervolgens met u de uitslag van het onderzoek bespreken. Heeft u daar nog geen afspraak voor? Neem dan contact op met de desbetreffende polikliniek.

NB Als u MijnStJansdal gebruikt dan kan het zijn dat u de uitslag eerder ontvangt dan dat uw arts deze met u besproken heeft. Wilt u dat niet? Stel dat dan in in de app of geef dit door aan uw arts.

Risico's

Extra informatie over gebruik van radioactieve stoffen

Bij dit onderzoek maken we gebruik van de radioactieve stof Fluor-18. Deze stof zendt straling uit. Dat is nodig om het onderzoek te kunnen doen. Veel straling kan gevaarlijk zijn. Wij gebruiken maar een kleine hoeveelheid. Hierdoor is de kans op schade heel klein.

(Jong) volwassenen die na het onderzoek bij u in de buurt komen, lopen geen risico. Maar baby's en kinderen zijn gevoeliger voor straling. Vermijdt daarom nauw contact in de eerste 24 uur na het onderzoek. Na 24 uur is er vrijwel geen radioactieve stof in uw lichaam meer aanwezig.

Let op!

  • Heeft u binnen 24 uur na het onderzoek een vliegreis gepland? Geef dit dan aan bij de laborant. Meetapparatuur op luchthavens kunnen de straling namelijk wel waarnemen.

  • Plan liever geen dialyse direct na de PET-CT scan, omdat er nog reststraling in het lichaam zit. Als dialyse toch eerder nodig is, dan graag in een aparte kamer.

Vragen

Heeft u na het doornemen van deze patiëntenfolder nog vragen over het onderzoek of over de voorbereiding? Neem dan gerust contact met ons op. We zijn elke werkdag bereikbaar van 8.30 – 16.30 uur op telefoonnummer: 0341-46 36 50.

Voorafgaand aan het onderzoek kunt u ook nog vragen stellen aan de laborant.

Heeft u andere vragen dan over het PET-CT onderzoek? Neemt u dan contact op met de polikliniek van uw behandelend arts, of stel uw vraag rechtstreeks aan uw arts via de MijnStJansdal-app.