l

Direct contact

Telefoonnummers

St Jansdal Harderwijk

0341 - 463911

St Jansdal Lelystad

0341 - 463590

Poli-Apotheek St Jansdal

0341 - 435858

Helpdesk MijnStjansdal (8.30 - 12 u)

0341 - 463700

Medische hulp buiten kantoortijden

Bij levensbedreigende spoed

112

Harderwijk: Medicamus Spoedpost  

0900 - 341 0 341

Website: Medicamus Spoedpost

 

Lelystad: huisartsenpost Medrie  

0900 - 333 6 333

Website: Huisartenpost Lelystad

 

 

 

Voorbereiden_Op-Opname

Overlijden, informatie voor nabestaanden

Inhoud van dit artikel
    Inhoud van dit artikel

      Inleiding

      Een naaste uit uw familie- of vriendenkring is overleden. Hieronder leest u welke regelingen er nu getroffen kunnen of moeten worden. Ook de eventueel financiële gevolgen van een aantal verzorgingsmomenten aan de overledene worden besproken.

       

      Rond het moment van overlijden

      Of het overlijden van uw naaste nu lang verwacht komt, of dat het plotseling plaats vond, het is een ingrijpend moment voor wie er achterblijft. Niet zelden zal het overlijden een veelheid aan emoties, zoals verdriet, verwarring, wellicht ook boosheid, soms (bijv. na een lijdensweg) opluchting met zich meebrengen. U hebt de gelegenheid om op de kamer van de overledene, of in een aparte ruimte, bij elkaar te zijn, en tot u zelf te komen.

      Er zullen dagen komen, dat veel geregeld en besproken moet worden. Begin daarom aan die dagen met een moment voor uzelf. U kunt zich daarin laten bijstaan door een voorganger van uw geloofsgemeenschap. U kunt ook een beroep doen op één van de geestelijk verzorgers in het ziekenhuis, die u in het doormaken van uw rouw kunnen bijstaan. Als u dat op prijs stelt, ondersteunen zij u met een gesprek, een lezing van een gedeelte uit de Bijbel, een gebed, kaarsensymboliek. Wellicht is er uw eigen symboliek, waarvoor u ruimte zoekt. De geestelijk verzorgers helpen u graag ruimte en gelegenheid te vinden om op uw eigen manier vorm te geven aan uw rouw op dit specifieke moment. De geestelijk verzorgers van het ziekenhuis St Jansdal werken vanuit een christelijke achtergrond, maar ook als u een andere geloofs- of levensovertuiging bent toegedaan willen zij u graag terzijde staan met het vinden van een goede manier en plaats om op uw eigen manier het afscheid in het ziekenhuis te laten plaats vinden.

       

      Na het overlijden

      De overledene mag maximaal tot drie uur na het tijdstip van overlijden op de verpleegafdeling blijven. De verpleging zal hierover afspraken met u maken.

      In het algemeen zal de verpleegkundige na het overlijden aan u vragen de eerste noodzakelijke zorg aan de overledene te kunnen geven. Op deze manier willen we ervoor zorgen dat uw naaste met respect opgebaard kan liggen, en dat u met uw naasten op een goede manier vorm kunt geven aan dit eerste moment van afscheid.

      In sommige situaties kan het zijn, dat aan de noodzakelijke verzorging van het lichaam van de overledene niet eerder begonnen wordt dan dat de medewerker van het mortuarium aanwezig is. Dit is bijvoorbeeld het geval bij overlijden op de afdeling Intensive Care of als de overledene grote wonden heeft.

      Mortuarium

      Vanaf de afdeling wordt de overledene door verpleegkundigen naar het mortuarium gebracht. Het mortuarium bevindt zich op de begane grond (bewegwijzeringsnummer 0.16).

       

      Het ziekenhuis beheert het mortuarium niet zelf, maar heeft dat in handen gelegd van mortuariumbeheerder Cura Mortuorum (CMO). Op deze manier kan 24 uur per dag de verzorging van overledenen gewaarborgd worden. Onze ervaring is dat CMO op een respectabele wijze deze taak uitvoert. Ook handelt het CMO op een correcte manier de

      voor het mortuarium noodzakelijke administratieve zaken af.

       

      In het mortuarium vindt naast de noodzakelijke ook de wenselijke verzorging van de overledene plaats. De laatste verzorging, het aankleden van de overledene en het koelen van de overledene behoren tot deze zorg. Als u aanwezig wilt zijn of wilt helpen bij de laatste verzorging kunt u dat bespreken met de verpleegkundige. De mortuariummedewerker zal dan direct na overlijden worden opgeroepen en zal dan samen met u de laatste verzorging uitvoeren op de patiëntenkamer of in de verzorgingsruimte van het mortuarium.

       

      Voor deze zorg brengt de mortuariumbeheerder u een vast tarief in rekening. ("Mortuariumzorg klinische overledene" 1). De actuele tarieflijst vindt u op www.curamortuorum.nl. Onder het kopje tarieven kunt u doorklikken naar ziekenhuizen. Op die pagina vindt u de verwijzing van de tarieven per ziekenhuis.

       

      Indien u geen gebruik wenst te maken van de mortuariumfaciliteiten dient de overledene binnen drie uur na overlijden te worden overgebracht naar het rouwcentrum van uw keuze.

       

      Vanuit het mortuarium wordt de overledene overgebracht naar een uitvaartcentrum of andere plaats, waar opbaring plaats vindt. Voor dit transport en voor het verder regelen van de uitvaart dient u zelf een uitvaartverzorger in te schakelen.

       

      Uitvaartverzorging

      Het verdient aanbeveling zo spoedig mogelijk een uitvaartverzorger en/of uitvaartverzekering in te schakelen. Deze kan veel van de te verrichten formaliteiten van u overnemen. In de persoonlijke papieren van de overledene kan een verzekeringspolis aanwezig zijn. Is een dergelijke polis aanwezig, dan kunt u contact opnemen met de betreffende uitvaartverzekeraar of -verzorger. In sommige gevallen kan het zijn dat de overledene tijdens zijn/haar leven wensen met betrekking tot de uitvaart met u als nabestaanden heeft besproken.

       

      Mochten dergelijke afspraken er niet zijn, dan bent u vrij zelf een uitvaartverzorger te kiezen. Helaas is het verpleegkundigen, mortuariummedewerkers en andere ziekenhuismedewerkers niet toegestaan om u bij deze keus te adviseren.

       

      De uitvaartverzorger kan zorg dragen voor:

       

      • Het afhalen van de overlijdenspapieren bij het mortuarium
      • Het vervullen van de vereiste formaliteiten bij de ambtenaar van de Burgerlijke Stand in de gemeente waar het overlijden heeft plaatsgevonden.

       

      Mocht u deze formaliteiten zelf willen afwikkelen, dan dient u
      met het volgende rekening te houden:

       

      • De overlijdenspapieren kunnen na telefonisch overleg met de mortuariumbeheerder worden opgehaald. De mortuariumbeheerder is bereikbaar via de receptie van het
        ziekenhuis.

       

      • De overlijdenspapieren dient u te bezorgen bij de ambtenaar van de afdeling Burger Zaken van de gemeente waarin het overlijden heeft plaatsgevonden.

       

      • Bij het bezoek aan de ambtenaar van de Burgerlijke Stand dient u, voor zover van toepassing, het trouwboekje van de overledene mee te nemen. Tevens dient u aan de ambtenaar op te geven hoeveel uittreksels van de overlijdensakte u wenst te ontvangen, onder meer ten behoeve van het afwikkelen van formaliteiten voor bank, giro, pensioenverzekeringen en ziektekostenverzekering

       

      Obductie

      Door de behandelend arts of de arts die de dood heeft geconstateerd, kan gevraagd worden of u toestemming geeft voor obductie.

       

      Bij een obductie wordt het lichaam van een overledene geopend en worden de organen in het lichaam geïnspecteerd. Daarna worden ze over het algemeen een voor een uit het lichaam verwijderd, gewogen, en ook ingesneden om de binnenkant te kunnen inspecteren. Vervolgens wordt uit elk orgaan een klein stukje weefsel genomen om microscopisch te onderzoeken. Dat is belangrijk, omdat niet alle afwijkingen met het blote oog herkenbaar zijn. Daarna worden de organen teruggeplaatst in het lichaam, behalve de organen waarvan het onderzoek nog niet afgerond kan worden.

       

      Bewaren van weefsel en organen

      Er zijn omstandigheden waarin, naast de kleine stukjes weefsel voor het microscopisch onderzoek, een of meer organen - of delen daarvan - langer worden bewaard. Reden hiervoor kunnen zijn dat het orgaan heel klein is zodat het in zijn geheel voor het aanvullend microscopisch onderzoek moet worden meegenomen. Of dat een uitgebreider onderzoek, al dan niet in samenwerking met een expert nodig is. Het kan ook zijn dat het weefsel of orgaan eerst bewerkt moet worden om tot onderzoek over te kunnen gaan. De bewerking kan enkele dagen en soms weken in beslag nemen. Deze redenen maken het langer bewaren van de (delen van) organen noodzakelijk om tot een diagnose te kunnen komen.

      Een andere reden om een (deel van een) orgaan te bewaren, is voor onderwijsdoeleinden. Als het orgaan op een treffende wijze een bepaalde ziekte illustreert, kan het een grote dienst bewijzen bij het onderwijs aan medische studenten, artsen en verpleegkundigen. Dit zal overigens zelden voorkomen.

       

      Er zijn dus verschillende redenen om bepaalde (delen van) organen langer te bewaren. Deze weefsels of organen kunnen dan niet met de overledene mee begraven of gecremeerd worden, maar worden later alsnog gecremeerd door het ziekenhuis, behalve als ze bewaard blijven voor onderwijsdoeleinden. Het is belangrijk dat u zich dit realiseert. Het kan gebeuren dat u wel toestemming wilt geven voor obductie, maar dat u bijvoorbeeld liever niet wilt dat organen bewaard worden of dat de hersenen uit de schedel gehaald worden voor nader onderzoek. Vaak wordt voor dit laatste apart toestemming gevraagd hoewel dit niet verplicht is. Als u hiertegen bezwaar heeft, kunt u dit kenbaar maken aan de arts. Als uw bezwaar ertoe leidt dat tijdens de obductie onvoldoende gegevens kunnen worden verkregen, dan zal de arts dit met u bespreken. U kunt dan in samenspraak tot een voor u aanvaardbare beslissing komen. De aanvragend arts zal bezwaren nooit naast zich neer (kunnen) leggen. Uiteindelijk bepalen de nabestaanden wat er gebeurt.

       

      Na obductie

      Na de obductie zal de overledene cosmetisch worden hersteld en overgedragen worden aan de begrafenisondernemer. Na een obductie zal er normaal een opbaring kunnen plaatsvinden in een rouwkamer of woonhuis. Voor een obductie worden door het mortuarium géén meerkosten in rekening gebracht.

       

      Toestemming

      Aan de nabestaanden van de overledene wordt door de arts toestemming gevraagd voor obductie. De arts zal daarbij aangeven, welke redenen hij heeft om obductie te plegen, en in wat de omvang van de obductie zal zijn.

       

      Onderstaande volgorde wordt gehanteerd bij het vragen om toestemming voor obductie:

       

      • Partner van de overledene (samenlevende echtgeno(o)t(e), geregistreerd partner of andere levensgezel)
      • Bloedverwanten 1e graad (kinderen en ouders)
      • Bloedverwanten 2e graad (grootouders, kleinkinderen, broers/zussen)

       

      Als de nabestaanden toegestemd hebben, vult de arts een toestemmingsformulier voor obductie in, dat de nabestaanden moeten ondertekenen.

       

      Toestemming van nabestaande is niet vereist:

      • Als door de patiënt (zestien jaar of ouder) een verklaring is ondertekend, waarin hij/zij om een obductie vraagt of hiervoor toestemming geeft.
      • Als het gaat om een gerechtelijke sectie; deze vindt plaats op last van de officier van justitie.

       

      In die gevallen waarin geen toestemming wordt vereist, legt de arts uit waarom die toestemming in dit geval niet vereist is.

       

      De uitslag van het onderzoek

      De patholoog deelt zijn bevindingen mee aan de arts die de overledene heeft behandeld. Deze licht de nabestaanden in. Hiervoor dient u zelf na zes tot tien weken een afspraak te maken met de behandelend arts. In geval van een gerechtelijke sectie licht de gerechtelijk patholoog alleen de officier van justitie in.

       

      Donatie

      Wanneer er bij een overledene organen en/of weefsels worden uitgenomen voor donatie, kan dit voor de nabestaanden een ingrijpende gebeurtenis zijn; aan de andere kant kan het beschikbaar stellen van organen en/of weefsels ook als zinvol en troostrijk worden ervaren.

      Orgaandonatie is alleen mogelijk als iemand is overleden op de Intensive Care en kunstmatig beademd is geweest. Dit is omdat de organen zuurstofrijk bloed nodig hebben om geschikt te blijven voor transplantatie.

      Donatie van weefsels kan plaatsvinden na het overlijden in het ziekenhuis of andere zorginstellingen, maar ook thuis.

       

      Als de overledene vanuit medisch oogpunt in aanmerking komt voor orgaan- en weefseldonatie zal de arts of verpleegkundige het donorregister raadplegen. Als nabestaande van de overledene wordt u geïnformeerd over de uitslag van deze raadpleging.

      Een mogelijkheid is dat er geen wilsbeschikking in het register is aangetroffen. Ook kan de overledene hebben aangegeven dat de beslissing tot donatie wordt overgelaten aan de nabestaanden. In dat geval vraagt de arts om toestemming aan de nabestaanden die daarvoor in aanmerking komen volgens de wet op de orgaandonatie (WOD).

       

      Na een donatieprocedure kan het lichaam van de overledene normaal worden opgebaard.

      De donatie vertraagt de begrafenis of crematie niet.

       

      Ter beschikking stellen aan de wetenschap

      Het kan zijn dat de overledene bij leven heeft vastgelegd, dat zijn/haar lichaam na overlijden ter beschikking wordt gesteld aan de wetenschap. Deze beschikbaarstelling kan alleen plaats vinden, wanneer er een bevestiging van een universiteit kan worden overlegd.

       

      Als de overledene zijn/haar lichaam ter beschikking heeft gesteld aan de wetenschap, is het uitgesloten dat er obductie of donatie plaatsvindt.

       

      Bij een gerechtelijke obductie komt de terbeschikkingstelling dan ook te vervallen.

       

      Niet-natuurlijk overlijden

      Onder niet-natuurlijk overlijden wordt verstaan:

      Ieder overlijden dat (mede) het gevolg is van uitwendig (fysisch of chemisch) geweld, ook wanneer dit niet door menselijk toedoen is veroorzaakt, alsmede overlijden waarbij sprake is van opzet of schuld (van de overledene zelf of anderen).

       

      Hieronder wordt dus ook dood na een (verkeers)ongeval, door een misdrijf of door zelfdoding verstaan.

       

      Door politie en justitie zal een onderzoek naar de doodsoorzaak worden ingesteld.

       

      De officier van justitie zal het lichaam van de overledene eerst vrij moeten geven, voordat u als nabestaande(n) de door u gewenste verzorging en aandacht aan de overledene kunt besteden.

       

      Persoonlijke bezittingen

      De persoonlijke bezittingen van de overledene worden bewaard op de verpleegafdeling, waar de overledene het laatst is verpleegd. Om misverstanden of zoek raken te voorkomen, is het verstandig deze bezittingen zo spoedig mogelijk daarvandaan op te (laten) halen.

       

      Persoonlijke bezittingen die met de overledene meegaan naar het mortuarium vallen niet onder verantwoording van de mortuariumbeheerder.

       

      Verzorging van de overledene

      Als een patiënt in het ziekenhuis komt te overlijden, wordt hij/zij naar het mortuarium overgebracht, waar de verzorging van de overledene plaatsvindt. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd door een gespecialiseerde mortuariumbeheerder, die door het ziekenhuis hiervoor is aangewezen. Wanneer u dit wilt, kunt u zelf aanwezig zijn of assisteren bij deze verzorging.

       

      Wanneer u niet wenst dat de overledene wordt verzorgd (bijvoorbeeld vanwege religieuze of andere redenen), dient u dit direct na het overlijden mee te delen aan de verpleegkundige op de afdeling, waar de overledene is overleden. Deze overhandigt u dan een verklaring die u vervolgens dient te ondertekenen. Deze verklaring wordt bij het medisch dossier van de overledene gevoegd.

       

      Indien u er voor kiest om de verzorging niet in het mortuarium van het ziekenhuis te laten plaatsvinden, dient u dit zo spoedig mogelijk met de door u ingeschakelde uitvaartverzorger te bespreken. U dient aan de uitvaartverzorger opdracht te geven om de overledene zo spoedig mogelijk, dat wil zeggen binnen drie uur na het overlijden, over te brengen naar de plaats van opbaring. Ook in deze situatie zal het overdragen van de overledene aan de begrafenisondernemer altijd via ruimtes van het mortuarium verlopen.

       

      N.B.: Indien deze opdracht niet door u wordt gegeven, of niet wordt uitgevoerd, zal het ziekenhuis om redenen van piëteit en hygiëne alsnog aan de mortuariumbeheerder verzoeken om de verzorging te verrichten. Ook zal dan begonnen worden met het koelen van de overledene. Deze handelingen en het gebruik van de mortuariumruimte worden in rekening gebracht.

       

      Als het overbrengen van de overledene naar elders binnen drie uur niet mogelijk is vanwege de interne organisatie van het ziekenhuis, worden tot het moment van de eerste mogelijkheid daartoe, voor de koeling geen kosten in rekening gebracht.

       

      Het is belangrijk - uiteraard wanneer u dit wenst - dat u de kleding waarin de overledene gekleed moet worden in het ziekenhuis achterlaat of nabrengt, zodat de mortuariumbeheerder de verzorging compleet kan uitvoeren.

       

      Persoonlijke wensen

      Indien er persoonlijke wensen zijn met betrekking tot make-up, kleding, sieraden en dergelijke, kunt u deze kenbaar maken aan de verpleegkundige. Deze zal uw wensen overbrengen aan de mortuariumbeheerder.

       

      Rituele wassing

      Rituele wassing kan plaatsvinden in overleg met de mortuariumbeheerder, mits hiervoor in het mortuarium voldoende ruimte beschikbaar is. De kosten voor het ter beschikking stellen van de speciale wasruimte worden door de mortuariumbeheerder in rekening gebracht.

      Voor deze zorg brengt de mortuariumbeheerder u een vast tarief in rekening. ("Gebruik mortuarium ten behoeve van rituele wassing maximaal 1,5 uur " 2).

       

      De actuele tarieflijst vindt u op www.curamortuorum.nl. Onder het kopje tarieven kunt u doorklikken naar ziekenhuizen. Op die pagina vindt u de verwijzing van de tarieven per ziekenhuis.

       

      Verblijf van de overledene in het mortuarium

      Elke overledene verblijft voor kortere of langere tijd in het mortuarium van het ziekenhuis. Met de door u ingeschakelde uitvaartverzorger kunt u bespreken of de overledene in het mortuarium van het ziekenhuis blijft, of dat u er de voorkeur aan geeft de overledene elders op te baren.

       

      Bezoek aan het mortuarium is uitsluitend mogelijk op afspraak. Deze afspraken worden veelal door de uitvaartverzorger met de mortuariumbeheerder gemaakt.

       

      De medewerkers van het mortuarium willen zoveel mogelijk rekening houden met de persoonlijke wensen van de nabestaanden.

       

      Kosten

      De kosten van de verzorging van de overledene en de kosten verbonden aan het gebruik van het mortuarium zijn géén onderdeel van het tarief van het ziekenhuis. Ook zijn deze kosten niet opgenomen in de ziektekostenverzekering. Deze kosten moeten dus apart betaald worden. De kosten van het gebruik van het mortuarium en de verzorging worden door de mortuariumbeheerder aan de nabestaanden in rekening gebracht, tegen de daarvoor geldende tarieven.

      Deze kostenberekening geschiedt zonder tussenkomst van het ziekenhuis. Mortuariumbeheerder Cura Mortuorum (CMO) brengt deze kosten in rekening bij de door u gekozen uitvaartondernemer. Op de eindfactuur van de uitvaartondernemer vindt u de kosten voor het gebruik van het mortuarium terug.

      De actuele tarieflijst vindt u op www.curamortuorum.nl. Onder het kopje tarieven kunt u doorklikken naar ziekenhuizen. Op die pagina vindt u de verwijzing van de tarieven per ziekenhuis.

       

      Als alles geregeld is

      Na het overlijden van een naaste breekt een periode aan van rouw. Soms is die periode tijdens de ziekte van uw naaste al begonnen, bijvoorbeeld als er sprake was van een lang ziekteproces, of een periode van steeds meer afscheid nemen ten gevolge van dementie.

       

      De rouw is voor ieder mens anders: verdriet, eenzaamheid, wanhoop, angst, boosheid, opstandigheid, opluchting: gevoelens die je niet verwacht had, komen in je boven. In dit rouwproces zijn er mensen die u kunnen bijstaan, en u verder kunnen helpen. Wellicht is er voor u een (geloofs-) gemeenschap, waarbinnen omzien naar mensen in rouw heel gebruikelijk is. Ook de geestelijk verzorgers in het ziekenhuis kunnen u helpen zijn bij het vinden van een gesprekspartner, en bij het leggen van een eerste contact.

       

      Mocht u in de nabije omgeving geen hulp kunnen vinden, dan kunt u voor nadere oriëntatie terecht bij het Landelijk Steunpunt Rouw (LSR) kan u informeren omtrent gespreksgroepen voor rouwverwerking. Tevens kunt u hier terecht voor literatuur over rouwverwerking. Het LSR is bereikbaar op maan-, dins-, donder- en vrijdag tussen 09.00 en 12.00 uur via telefoonnummer (033) 461 68 96.

       

      Ten slotte

      Natuurlijk bent u ook welkom om in het ziekenhuis nog eens na te praten met de arts of de hulpverlener, die uw naaste heeft behandeld. Een dergelijk gesprek vindt meestal vier à zes weken na het overlijden plaats. In dit gesprek kan ook een eventuele uitslag van een obductie worden meegedeeld.

      Ook de geestelijk verzorgers van het ziekenhuis zijn bereid om samen met u terug te kijken op de tijd die achter u ligt, en u bij te staan in het zoeken van nieuwe perspectieven.

      U dient zelf het initiatief te nemen tot een dergelijk nagesprek.

       

      Bereikbaarheid

      De arts of andere hulpverlener met wie u een nagesprek wilt voeren is bereikbaar via het Afsprakenbureau van het ziekenhuis, telefoon (0341) 463890

      De geestelijk verzorgers van het ziekenhuis zijn bereikbaar via telefoonnummer (0341) - 463730 / 463735 of per e-mail: geestelijke.verzorging@stjansdal.nl

      De informatie op deze website is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Desondanks kunnen geen rechten aan de vermelde informatie ontleend worden. Meer informatie https://www.stjansdal.nl/disclaimer