Klik op de afbeelding om deze folder te bekijken met beeld en geluid (Indiveo).
Vermoeidheid na hersenletsel
Tekst video:
Na bijvoorbeeld een herseninfarct, hersenbloeding of hersenschudding, kan er schade in de hersenen ontstaan. Deze schade noemen we hersenletsel. Een van de meest voorkomende klachten na hersenletsel is vermoeidheid. Deze vermoeidheid ontstaat door de schade in de hersenen. Omdat het beschadigde hersendeel niet meer goed werkt, moeten de andere hersendelen harder werken om dit goed te maken. Dit kost extra veel energie, waardoor u sneller moe wordt. Ook kost het nu vaak meer tijd om te herstellen van vermoeidheid dan voordat u het hersenletsel had. Er zijn twee soorten vermoeidheid. U kunt zich bijvoorbeeld na huishoudelijk werk lichamelijk vermoeid voelen. Dit noemen we lichamelijke vermoeidheid. Ook kunt u moe worden van bijvoorbeeld het lezen van een boek of het werken op een computer. Dat noemen we mentale vermoeidheid. U kunt zich dan bijvoorbeeld minder goed concentreren.
Vermoeidheid kan veel invloed hebben op uw dagelijkse leven. Met de volgende tips kunt u leren om beter om te gaan met uw vermoeidheid:
- Neem uw klachten serieus en rust uit wanneer dat nodig is.
- Houd bij wanneer u last heeft van vermoeidheid en houd daar rekening mee met het plannen van uw activiteiten.
- Wissel denk- en doe-activiteiten af.
- Houd regelmatig een pauze, waarbij u uw hersenen rust geeft.
- Het combineren van activiteiten kost extra energie. Doe daarom één ding tegelijk.
- Probeer ook niet te lang in een drukke omgeving te blijven.
- Blijf in beweging! Lichaamsbeweging zoals wandelen zorgt ervoor dat uw hersenen beter herstellen. Wanneer een lange periode van bewegen u te veel energie kost, kunt u dit ook opknippen in korte beweegmomenten.
- Zorg daarnaast voor een regelmatig dag en nachtritme. Probeer niet meer dan 10 tot 11 uur per nacht te slapen. Te veel zorgt juist voor meer vermoeidheid.
- Tot slot: praat erover met uw omgeving. Vertel dat u last heeft van vermoeidheid en laat weten dat u meer rustmomenten nodig heeft. Zo kan uw omgeving hier rekening mee houden.
Oorzaak en behandeling
Meestvoorkomende oorzaken hersenletsel
Vermoeidheid kan komen door verschillende hersenaandoeningen:
- Herseninfarct of hersenbloeding (CVA)
- Hersenletsel door een ongeluk
- Multiple Sclerose (MS)
- Ziekte van Parkinson
- Hersentumor
- Ontsteking in de hersenen (meningitis of encefalitis)
Behandeling van vermoeidheid
Vermoeidheid kan niet helemaal verdwijnen. Er zijn wel manieren om er beter mee om te gaan. Het is belangrijk om een balans te vinden tussen rust en activiteiten.
Oefeningen
Iedereen is anders: sommige dingen maken u moe, andere dingen niet. Sommige dingen maken uw hoofd moe, andere dingen uw lichaam. Er zijn geen vaste regels. Deze oefening helpt u te zien hoe uw dag eruit ziet.
Cirkeloefening
Teken een cirkel en verdeel die 24 stukjes. Elk stukje is 1 uur.
Geef elk stukje een letter.
- A: slapen of rust
- B: dingen die u moe maken (uw lichaam of uw hoofd)
- C: actief ontspannen (bijvoorbeeld wandelen, lezen praten)
- D: passief ontspannen (bijvoorbeeld tv kijken, muziek luisteren)
Vul de cirkel in. Zo ziet u wat u doet en hoe lang.
Puntenoefening
Verdeel de dag in halve uren. Schrijf bij elk half uur wat u doet. Geef activiteiten punten, afhankelijk van hoeveel energie het kost. Slapen 's nachts telt niet mee. Slapen overdag wel.
Punten:
- Zware activiteiten (maken veel moe): 3 punten
- Middelzware activiteiten (maken een beetje moe): 2 punten
- Activiteiten die weinig energie kosten (maken weinig moe): 1 punt
- Activiteiten die geen energie kosten, maar ook niet ontspannend zijn: 0 punten
- Ontspannende activiteiten: -1 punt
Tel alle punten bij elkaar op. Het doel is om niet te veel en niet te weinig punten te hebben. Er is geen vaste regel, maar vaak komen mensen op 20-25 punten uit. Zo ziet u hoeveel punten voor u goed zijn. Probeer daarna iedere dag ongeveer dat aantal punten te halen.
Meer informatie
Meer weten?
Op de volgende websites vindt u meer informatie over hersenletsel:
Wilt u deze informatie ook bekijken in een animatiefilmpje? Klik dan hier.