Klik op de afbeelding om deze folder te bekijken met beeld en geluid (Indiveo).
Inleiding
Hartfalen
Bij hartfalen werkt het hart minder goed. Hier zijn verschillende oorzaken voor. Het hart kan het bloed minder goed rondpompen. Bij u heeft de dokter hartfalen vastgesteld. Hier leest u meer over hartfalen, de oorzaken, de diagnose en de behandeling.
Wat is hartfalen?
Hartfalen
Tekst video:
Het hart is een spier. Het pompt bloed naar alle organen en spieren van het lichaam. Die hebben bloed nodig om goed te kunnen werken. Als het hart ontspant, stroomt het bloed het hart in. Het hart knijpt daarna samen. Daardoor stroomt het bloed het hart uit. Zo pompt het hart bloed rond. Bij hartfalen pompt het hart bloed minder goed door het lichaam. Er zijn twee vormen van hartfalen. Bij de ene vorm van hartfalen kan het zich niet goed ontspannen. Daardoor vult het hart zich minder goed met bloed. Bij de andere vorm knijpt het hart minder goed samen. Daardoor stroomt er wel genoeg bloed het hart in, maar niet genoeg bloed uit. Als het hart niet goed pompt, gaat er te weinig bloed naar de organen en spieren. Daardoor kunt u vocht vasthouden in bijvoorbeeld uw buik en benen. Ook kunt u last krijgen van kortademigheid of vermoeidheid. Hartfalen is een ziekte die niet meer over gaat. Met een behandeling kunnen de klachten wel minder erg worden. De behandeling bestaat uit het nemen van medicijnen en gezonder leven zoals stoppen met roken, voldoende bewegen en gezond eten.
Vormen van hartfalen
Er zijn twee grote vormen van hartfalen: diastolisch hartfalen en systolisch hartfalen.
-
Diastolisch hartfalen: de hartspier ontspant zich minder goed. Het hart zuigt minder bloed aan. De druk in het hart blijft daardoor hoog.
-
Systolisch hartfalen: de hartspier trekt niet genoeg samen. Het hart pompt minder bloed weg. De druk in het hart stijgt door vochtophoping.
Gevolgen: Er stroomt minder bloed door het lichaam. En vocht hoopt zich op in de longen.
Waarom zorgt hartfalen voor vocht in buik en benen?
Het hart pompt bloed door het lichaam. Bij hartfalen werkt het hart minder goed. Het kan daardoor minder goed bloed rondpompen. De druk in het hart is hoog. Daarom kan het bloed moeilijk terug naar het hart stromen. De bloedvaten raken sneller vol en er kan vocht uit de vaten komen. Dit vocht kan zich ophopen in de longen, buik, benen of voeten. Vocht in uw longen kan ervoor zorgen dat u sneller benauwd of kortademig wordt.
Oorzaken
Hartinfarct
Hartfalen kan ontstaan door een hartinfarct. Een hartinfarct beschadigt de hartspier. Er ontstaat een litteken. Op de plek van het litteken trekt het hart niet meer samen. Het hart pompt dan minder bloed. Daarom kan hartfalen ontstaan. Hoe groter het hartinfarct, hoe meer kans op hartfalen. Meestal gaat het dan om systolisch hartfalen.
Hoge bloeddruk
Het vaakst is een hoge bloeddruk (voor lange tijd) de oorzaak van hartfalen. Bij een hoge bloeddruk moet het hart harder werken dan normaal. Het hart pompt het bloed tegen hoge druk door het lichaam. Door het harde werken wordt de hartspier dikker. De spier wordt stijf en minder soepel. Bij de meeste mensen ontstaat dan diastolisch hartfalen. Als u uw bloeddruk goed houdt, kunt u hartfalen helpen voorkomen.
Hartfalen door andere hartziekten
Er zijn ook andere ziekten die hartfalen kunnen veroorzaken:
-
Boezemfibrilleren en andere hartritmestoornissen
-
Slechte doorbloeding van de hartspier
-
Hartklepaandoening
-
Hartspierziekte
-
Aangeboren hartafwijkingen (vanaf de geboorte)
-
Ontstekingen van het hart
Diagnose
De cardioloog onderzoekt of u hartfalen heeft. Dat kan met de volgende onderzoeken:
Bloedonderzoek
Bij hartfalen zijn sommige stoffen in het bloed hoger dan normaal. Deze stoffen heten BNP of Ntpro-BNP. Deze stoffen komen vrij als het hart lange tijd onder hoge druk werkt. Met bloedonderzoek kan de arts zien of deze stoffen in uw bloed zitten.
Hartfilmpje (ECG)
Met een hartfilmpje (ECG) kijkt de arts naar uw hartritme. De arts kan ook zien of u vroeger een hartinfarct heeft gehad. Een afwijking kan aanwijzen dat u hartfalen heeft.
Echo
Een echo laat zien hoe het hart werkt. De arts kan zien en vertellen of u hartfalen heeft. Ook kan de arts zien hoe het met het hart gaat.
MRI
Bij een MRI-scan worden er foto's van het lichaam gemaakt. Met de MRI kan de arts de hartspier, hartkleppen en grote bloedvaten (slagaders) bekijken.
Röntgenfoto
Soms maakt de arts een röntgenfoto. Deze foto helpt om hartfalen te onderzoeken. Ook kan de foto laten zien of er andere oorzaken zijn voor benauwdheid of kortademigheid.
Behandeling
We proberen eerst de oorzaak van hartfalen aan te pakken. Hartfalen is vaak niet te genezen. De behandeling bestaat uit medicijnen en leefregels. De behandeling helpt:
- dat u minder klachten heeft;
- uw leven makkelijker te maken;
- om uw vooruitzichten te verbeteren.
Medicijnen
Het belangrijkste is het gebruiken van medicijnen. Die zorgen ervoor dat het hart minder hart hoeft te werken. Meestal krijgt u verschillende medicijnen. Samen met uw arts bespreekt u welke medicijnen u kunt gebruiken en hoeveel.
-
ACE-remmer of ARNI: helpt het hart door de kracht van het pompen te verlagen. De bloeddruk kan ook lager worden.
-
Bètablokker: helpt het hart bij stress. En zorgt dat het hart rustiger pompt. Kan de hartslag en soms de bloeddruk verlagen.
-
MRA: helpt dat u minder littekens op uw hart krijgt.
-
SGLT2-remmer: zorgt dat het hart beter werkt. Het beschermt ook uw nieren.
Plastabletten
Bij hartfalen raken de bloedvaten sneller vol. Dan kan er vocht uit de vaten lekken. Dit vocht kan in de longen komen. U kunt dan benauwd of kortademig worden. Het vocht kan ook in uw buik, benen of voeten komen.
Heeft u veel vocht in uw lichaam? Dan kan de arts plastabletten geven. Door deze tabletten moet u meer plassen. Zo raakt uw lichaam het vocht kwijt.
Pacemaker of ICD
Pacemaker
Bij sommige mensen met hartfalen trekken de twee hartkamers niet tegelijk samen. Dan pompt het hart het bloed minder goed door het lichaam. Een pacemaker kan helpen. Die zorgt ervoor dat de hartkamers tegelijk samentrekken. Zo pompt het hart beter.
ICD
Sommige mensen met hartfalen krijgen hartritmestoornissen. Sommige snelle hartritmes kunnen gevaarlijk zijn. Het is belangrijk om dit op tijd te ontdekken en te behandelen.
Meestal krijgt u eerst medicijnen. Soms krijgt u een ICD (inwendige defibrilator). Een ICD is een klein apparaatje in het lichaam. Het controleert uw hartslag. Gaat uw hart veel te snel? Dan geeft de ICD een kleine elektrische prikkel of schok. Hierdoor wordt uw hartslag weer rustig.
Hartrevalidatie
Hartrevalidatie helpt u om beter te leven met hartfalen. Het gaat over: genoeg bewegen, gezond eten, gezond gewicht, minder stress, goed medicijnen gebruiken. Hartrevalidatie helpt u om het leven weer zo goed mogelijk op te pakken. U leert ook omgaan met beperkingen.
Gezond leven
Stop met roken
Stop met roken. Roken zorgt dat het bloed minder zuurstof kan vervoeren. Bij hartfalen moet het hart al hard werken om bloed rond te pompen. Door roken moet het hart nog harder werken.
Minder zout
Gebruik zo weinig mogelijk zout. Zout zorgt ervoor dat u vocht vasthoudt. Dan moet het hart harder werken. Dit kunt u voorkomen door geen extra zout bij eten te doen.
Minder vocht
Drink minder vocht. De arts vertelt u hoeveel u per dag mag drinken. Het hart krijgt bij hartfalen het bloed en vocht niet rondgepompt. Dan houden de nieren vocht vast. Het lichaam raakt overvol, u wordt benauwd en moe. Medicijnen en bewegen helpen om vocht kwijt te raken.
Alcohol
Drink geen alcohol. Wilt u toch alcohol drinken? Doe dat alleen in het weekend. Drink niet meer dan 2 eenheden per keer. Is uw hartfalen door alcohol ontstaan? Ons advies is om geen alcohol meer te drinken.
Gezond gewicht
Overgewicht maakt het extra zwaar voor uw hart. Heeft u hartfalen en overgewicht? Dan is het belangrijk om af te vallen. Dit kan door gezond te eten en genoeg te bewegen.
Controles
Na ontslag uit het ziekenhuis
Na een paar weken komt u naar de hartfalenpolikliniek. U ziet dan een verpleegkundige of verpleegkundig specialist. Hij/zij:
- Onderzoekt u lichamelijk
- Past als dat nodig is uw medicijnen aan
- Beantwoordt uw vragen
- Geeft advies over voeding, minder vocht en bewegen.
Hoe vaak u daarna komt, hangt af van uw gezondheid. Neem altijd uw medicijnlijst mee.
Hartfalenpolikliniek
De hartfalenpolikliniek is voor mensen met hartfalen. Bij de zorg voor patiënten met hartfalen werken verschillende zorgverleners samen. Zij helpen en begeleiden u. Tijdens uw bezoek aan de polikliniek bespreekt u alles over uw behandeling. De cardioloog is de hoofdbehandelaar. De cardioloog maakt het behandelplan en blijft betrokken bij uw behandeling.
De verpleegkundig specialist of hartfalenverpleegkundige
De verpleegkundig specialist of hartfalenverpleegkundige ziet u regelmatig op de polikliniek of belt u soms op. Hij/zij:
- Bespreekt samen met u uw situatie;
- Geeft informatie over hartfalen;
- Helpt u omgaan met hartfalen;
- Beantwoordt al uw vragen;
- Helpt bij praktische problemen.
Ook hebben ze voorlichtingsmateriaal. En kunnen goed aandacht besteden aan uw vragen.
Meer informatie
Meer weten?
Meer weten? Kijk op de volgende websites:
Wilt u de informatie ook bekijken in een animatiefilmpje? Klik dan hier.