l

Direct contact

Telefoonnummers

St Jansdal Harderwijk

0341 - 463911

St Jansdal Lelystad

0341 - 463590

Poli-Apotheek St Jansdal

0341 - 435858

Helpdesk MijnStjansdal (8.30 - 12 u)

0341 - 463700

Medische hulp buiten kantoortijden

Bij levensbedreigende spoed

112

Harderwijk: Medicamus Spoedpost  

0900 - 341 0 341

Website: Medicamus Spoedpost

 

Lelystad: huisartsenpost Medrie  

0900 - 333 6 333

Website: Huisartenpost Lelystad

 

 

 

Voorbereiden_Op-Opname

Voedingsadviezen mond- en keelklachten

Inhoud van dit artikel
    Inhoud van dit artikel

      Diverse behandelingen bij kanker (zoals chemotherapie en/  of radiotherapie) kunnen lichamelijke reacties veroorzaken die het eten en het drinken bemoeilijken. Een aantal klachten betreft de mond en keel, zoals hinderlijk slijm of ontstekingen van mondslijmvlies of keel, waardoor het eten lastig of erg pijnlijk wordt. Eenvoudige maatregelen zoals aanpassing van uw voeding en voedingsgewoonten en een goede mondverzorging kunnen helpen deze klachten te verminderen of te voorkomen. In deze brochure treft u daarvoor adviezen aan.

       

       

      Mondverzorgingsadviezen

      De volgende mondverzorgingsadviezen zijn vooral bedoeld voor patiënten die behandeld worden met chemotherapie. De slijmvliezen in de mond zijn kwetsbaar. Tijdens de behandeling met bepaalde cytostatica kan de mond gevoeliger worden en kunnen de slijmvliezen beschadigen.

       

      Onderstaande adviezen helpen om de slijmvliezen zoveel mogelijk te beschermen en infecties te voorkomen.

       

      Algemene adviezen

      • Maak na iedere maaltijd uw mond goed schoon.

      • Gebruik een zachte, multi-tufted (= met veel bosjes haar), nylon tandenborstel.

      • Maak de tandenborstel na gebruik schoon met water (tenzij anders vermeld) en zet de tandenborstel met de borstelkop omhoog weg.

      • Verwijder uw gebitsprothese voor het slapen gaan en leg het in schoon water (tenzij anders vermeld).

      • Maak het gebittenbakje iedere dag schoon.

       

       

      Mondverzorging bij een schone en niet kapotte mond

      • Poets vier maal per dag uw tanden met een tandpasta met fluoride (Zendium of Parodontax) of reinig uw gebitsprothese en spoel daarna uw mond gedurende ongeveer één minuut met een zoutoplossing*.
      • Verzorg uw lippen met een lippencrème, bijvoorbeeld vaseline (uit een tube), cacaoboter o.i.d.
      • Gebruik één maal per dag tandzijde, tenzij u last heeft van snel bloedend tandvlees.

       

      * De zoutoplossing maakt u als volgt:

      Breng één liter water met hierin één theelepel keukenzout aan de kook. Laat dit even koken en laat de oplossing daarna afkoelen. Maak elke dag een nieuwe oplossing. Het is handig de oplossing s avonds voor de volgende dag klaar te maken, omdat deze dan s nachts kan afkoelen.

       

       

      Mondverzorging bij veranderingen van het mondslijmvlies en bij infecties in de mond

      Veranderingen kunnen zijn: roodheid, pijn bij het eten, drinken of spreken, pijn bij het indoen van uw gebitsprothese, gevoeligheid voor kruiden en specerijen, warmte of kou, gezwollen slijmvliezen of snel bloedend slijmvlies, beslagen tong.

      • Poets (vier maal per dag) uw tanden met een niet schuimende tandpasta met fluoride (Zendium of Parodontax) of reinig uw gebitsprothese. Spoel na het poetsen uw mond gedurende ongeveer één minuut met Hextril (zonder pepermuntsmaak). Hextril is zonder recept te verkrijgen. Dit heeft een desinfecterende werking. Een schuimende tandpasta gaat de desinfecterende werking tegen. Reinig de tandenborstel met Hextril in plaats van met water.

      • Wacht 10 à 15 minuten na het spoelen voordat u gaat eten of drinken.

      • Desinfecteer uw gebitsprothese, voordat u deze ‘s morgens indoet, gedurende één minuut in Hextril.

       

      Indien er een infectie in uw mond ontstaat, zal de arts medicijnen voorschrijven. Betreft het een antischimmel middel, dan moet u dit na het tandenpoetsen en mondspoelen innemen. Draagt u een gebitsprothese, dan moet u ook de prothese met dit middel behandelen (smeer een dun laagje op de binnenzijde van uw prothese). Ook hierna moet u 10 à 15 minuten wachten met eten of drinken.

       

      Verzachtende adviezen

      Spoelen met mirredruppels of de kamilledrank Kamillosan (beide verkrijgbaar bij apotheek of drogisterij) kan pijn in mond en keel verzachten en slijmoplossend werken. Prettig om te drinken zijn kamillethee en ongezoete bosbessensap. U kunt hiermee ook uw mond spoelen.

       

       

      Voedingsadviezen om mond- en keelklachten te verlichten

      Hinderlijke  slijmvormin g

      Haal taai slijm voor de maaltijd met een tissue weg.

       

      Melk  kan hinderlijke slijmvorming geven in uw mond. Slijmvorming van melk kan op de volgende manieren worden verminderd:

      • Vervang melk door zure melkproducten zoals karnemelk, yoghurt of kwark.
      • Gebonden melkproducten zoals vla en pap veroorzaken vaak minder slijm dan ‘gewone’ melk en kunnen in plaats van melk gebruikt worden.
      • Roer een lepel honing door de melk.
      • Drink wat limonade (met koolzuur), water, vruchtensap of donker bier nadat u melk hebt gedronken of spoel uw mond hiermee. Deze dranken kunnen het slijm oplossen.

       

      Suiker in dranken zoals koffie en thee veroorzaakt soms hinderlijk slijm. Een alternatief is dan het (neutraal smakende) voedingssuiker Fantomalt (eventueel in combinatie met zoetjes), dat verkrijgbaar is bij de apotheek of drogisterij.

       

       

      Slijmvliesonsteking in de mond of een pijnlijke keel

      Als het slijmvlies in de mond ontstoken raakt, wordt uw mond erg gevoelig. Zowel eten als drinken kan dan nogal pijnlijk zijn. Dit is ook het geval bij een schimmelinfectie in de mond. De volgende adviezen kunnen verlichting geven. Indien u geen verbetering bemerkt, hoeft u de adviezen niet blijvend op te volgen.

       

      Adviezen

      • Hard en grof voedsel, zoals hardgebakken vlees, gefrituurde gerechten en rauwkost, kunt u beter niet gebruiken.

      • Maak het warme eten goed fijn.

      • Snijd harde korstjes van het brood en drink erbij.

      • Neem vaker pap in plaats van brood, dat eet gemakkelijker.

      • Een ontstoken mond is meestal erg gevoelig voor de temperatuur van het eten en drinken. Vooral te warme gerechten kunnen pijnlijk zijn. Eten en drinken op kamertemperatuur is vaak de beste oplossing. Soms is het prettig om op ijsblokjes te zuigen, ijs te eten of dranken uit de koelkast te drinken, omdat de kou enigszins verdovend werkt.

      • Scherpe kruiden en specerijen, zoals peper, kerrie, paprikapoeder en sambal, maar ook mosterd en knoflook kunt u beter niet gebruiken. Groene kruiden zijn niet hinderlijk.

      • Erg zoute, erg zure of erg zoete gerechten kunnen de mond irriteren. De smaak kan worden verzacht door een scheutje ongeslagen room aan bijvoorbeeld de soep, de jus, de yoghurt of de fruitsalade of vruchtenmoes toe te voegen.

      • Fruit en vruchtensap, vooral sinaasappel en grapefruit, kunnen te scherp zijn. Minder zuur en zachter zijn:

        • aardbei, banaan, meloen, perzik, kiwi, peer en mango

        • appelsap, druivensap, perensap, dubbeldrank en ongekruide tomatensap

        • vruchtensap met een scheutje room

        • fruit gemengd met yoghurt of kwark

        • fruit uit blik, vooral peer en perzik, is meestal zachter dan vers fruit.

      Als alle fruit en vruchtensap toch te scherp is voor uw mond, kunt u beter helemaal geen fruit gebruiken tot uw mond wat minder gevoelig is. Rozenbottelsiroop (Roosvicee of Karvan Cevitam) kan het fruit zonodig vervangen.

      • Pijn wordt vaak verergerd door roken en door het  drinken van alcohol en koolzuurhoudende dranken. U kunt dit beter niet doen als u er last van ondervindt.

      • Het is vaak aangenaam om met een dik rietje te drinken. U kunt dan zo sturen, dat het drinken in het minst pijnlijke gedeelte van uw mond komt. Knip het rietje kort, als het zuigen teveel kracht kost.

       

       

      Droge mond

      Als u last hebt van een droge mond kunnen de volgende adviezen helpen:

      • Drink iets bij elke hap vast voedsel om het eten met vocht weg te spoelen.

      • Gebruik bij de warme maaltijd veel jus of saus. Verwerk eventueel vlees, vis, kip, ei of kaas in een ragout.

      • Gebruik pastaproducten (macaroni, spaghetti etc.) wanneer aardappelen en/of rijst niet gaan.

      • Besmeer het brood met een smeuïg smeerbaar beleg, zoals roerei, smeerkaas, smeerbare kaassoorten, paté, salade, sandwichspread of jam.

      • Pap, vla en yoghurt eten gemakkelijker. Pap is een volwaardige broodvervanger.

      • Zuig op zuurtjes, pepermunt, zacht snoep of op een waterijsje of ijsblokje. Kauw op (suikervrije) kauwgom of op friszure producten, zoals appel, ananas, augurk of komkommer.

      • Kauwen en zuigen stimuleren de speekselklieren om dun waterig speeksel te produceren.

      • Zorg dat u altijd iets te drinken bij de hand hebt, ook ‘s nachts. Spoel uw mond regelmatig of drink heel vaak een klein beetje. Veel drinken heeft geen zin, het geeft u een vol gevoel en het maakt uw mond niet minder droog.

      • Prettig om te spoelen zijn mineraalwater, thee met citroen, kamillethee, vruchtensap, koolzuurhoudende dranken of donker bier. Spoelen met een zoutoplossing tot (10 à 15 keer per dag), kan ook helpen.

       

       

      Slikklachten

      Als u slikklachten hebt, kunnen de volgende adviezen helpen:

      • Combineer vaste voeding met vocht.

      • Gebruik een zachte voeding, zonodig gemalen of vloeibaar.

      • Probeer tijdens het eten zo veel mogelijk rechtop te zitten. Als u na het eten wilt rusten, doe dit dan in een halfzittende houding. Een juiste lichaamshouding voorkomt dat de voeding blijft ‘steken’.

       

      Vraag bij ernstige slikklachten uw diëtist om een persoonlijk voedingsadvies.

       

       

      Vragen? Vragen!

      Voor vragen over mondverzorging kunt u terecht bij de verpleegkundige van de verpleegafdeling, uw specialist van het ziekenhuis waar u onder behandeling bent, uw huisarts, tandarts of mondhygiënist. Voor vragen over de voeding  kunt u terecht bij de diëtist van het ziekenhuis waar u onder behandeling bent, bij de diëtist van de kruisvereniging of bij een zelfstandig gevestigd diëtist.

       

      De diëtist van het St Jansdal ziekenhuis is bereikbaar via het telefoonnummer 0341-463718.

       
      De informatie op deze website is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Desondanks kunnen geen rechten aan de vermelde informatie ontleend worden. Meer informatie https://www.stjansdal.nl/disclaimer