l

Direct contact

Telefoonnummers

St Jansdal Harderwijk

0341 - 463911

St Jansdal Lelystad

0341 - 463590

Poli-Apotheek St Jansdal

0341 - 435858

Helpdesk MijnStjansdal (8.30 - 12 u)

0341 - 463700

Medische hulp buiten kantoortijden

Bij levensbedreigende spoed

112

Harderwijk: Medicamus Spoedpost  

0900 - 341 0 341

Website: Medicamus Spoedpost

 

Lelystad: huisartsenpost Medrie  

0900 - 333 6 333

Website: Huisartenpost Lelystad

 

 

 

Voorbereiden_Op-Opname

Myomen (vleesbomen)

Inhoud van dit artikel
    Inhoud van dit artikel

      In het kort

      Myomen (vleesbomen) zijn goedaardige knobbels in de spierlaag van de baarmoeder. Myomen geven meestal geen klachten, maar als u hevige of pijnlijke menstruaties hebt, als de myomen groot zijn of als er veel myomen zijn, is soms behandeling nodig. Afhankelijk van het doel, klachten verminderen, groei van myomen tegengaan of myomen verwijderen, zijn er verschillende behandelingen mogelijk, variërend van medicijnen tot een operatieve ingreep.
       

      Wat zijn myomen?

      Myomen worden ook wel vleesbomen genoemd. Het zijn goedaardige knobbels in de spierwand van de baarmoeder en bestaan vooral uit spierweefsel. Myomen kunnen aan de buitenzijde van de baarmoeder zitten, in de baarmoederwand of in de baarmoederholte. Hoe myomen ontstaan is niet geheel bekend. Myomen kunnen een paar millimeters groot zijn, maar ook zelfs een paar kilo wegen.

       

      Myomen op verschillende plaatsen in en bij de baarmoeder:

      1. aan de buitenzijde van de baarmoeder, subsereus
      2. in de wand van de baarmoeder, intramuraal
      3. onder het slijmvlies van de baarmoederholte, submukeus of in de baarmoederholte, intracavitair

       

      Bij wie komen myomen voor?

      Myomen komen voor bij 20 tot 30 procent van de westerse vrouwen en bij 50 tot 60 procent van de negroïde vrouwen. Zij ontstaan vaker bij vrouwen die (nog) geen kinderen hebben gehad. Ze worden beïnvloed door de hormonen oestrogeen en progesteron, in de vruchtbare fase van het leven. Daarom komen myomen niet voor vóór de eerste menstruatie en worden ze na de laatste menstruatie kleiner en verdwijnen uiteindelijk. Tijdens de zwangerschap kunnen myomen soms groeien door hormoonveranderingen; na de zwangerschap worden ze weer kleiner. Ook bij sommige hormoonbehandelingen, zoals voor overgangsklachten, kunnen myomen groter worden.
       

      Klachten

      Myomen geven doorgaans geen of weinig klachten en worden vaak bij toeval gevonden. De meeste myomen groeien langzaam en blijven onopgemerkt. De plaats waar het myoom zit heeft meer invloed op de klachten dan de omvang. Zo kunnen myomen in de baarmoederholte, zelfs als ze klein zijn, menstruatieklachten veroorzaken. Klachten die het meest voorkomen zijn overmatig bloedverlies (hypermenorroe) en menstruatiepijn (dysmenorroe). De menstruaties blijven in principe regelmatig. Het ruime bloedverlies, eventueel met stolsels, kan bloedarmoede (anemie) geven waardoor u zich moe of kortademig kunt voelen. Andere, meer zeldzame klachten van myomen zijn een drukkend gevoel in de buik, pijn laag in de rug, klachten met plassen en klachten van pijn en/of bloedverlies bij het vrijen. Heel zelden verschrompelt een myoom door te weinig bloedtoevoer (myoomnecrose) met mogelijk hevige buikpijn als gevolg.
      Myomen geven meestal geen problemen bij het ontstaan van of tijdens een zwangerschap.
      De kans dat myomen kwaadaardig worden is zeer klein (1 op 10.000).
       

      Onderzoek

      Bij het vermoeden van myomen vindt het normale gynaecologische onderzoek plaats
       

      Gynaecologisch onderzoek

      Bij onderzoek met een speculum (eendenbek) wordt de baarmoedermond beoordeeld. Soms is de plaats van de baarmoedermond veranderd door een myoom. Zelden wordt een (gesteeld) myoom gezien dat via de baarmoedermond ‘geboren’ is. Door middel van een vaginaal toucher (inwendig onderzoek met twee vingers) wordt een vergrote baarmoeder gevoeld, vaak met een onregelmatig buitenoppervlak. In extreme gevallen kan de baarmoeder met myomen ook gewoon door de buikwand gevoeld worden, niet alleen door de huisarts of gynaecoloog, maar ook door de vrouw zelf. Vaak heeft de vrouw dan ook al gevoeld dat de buik dikker werd.
      Verliest u veel bloed of bent u erg vermoeid dan kan de arts het ijzergehalte van het bloed (Hb of hemoglobine) controleren om te kijken of er sprake is van bloedarmoede. De plaats en grootte van de myomen kunnen worden beoordeeld met behulp van, meestal inwendige, echoscopie. Hiermee kunnen myomen, groter dan een halve centimeter worden gezien. Voor aanvullende beoordeling van myomen bestaat er watercontrastechoscopie (hierbij wordt vocht in de baarmoeder ingebracht waardoor de holte van de baarmoeder zich opend en gezien kan worden of hierin myomen liggen) en/of hysteroscopie (met een klein kijkbuisje wordt middels in de baarmoederholte gekeken) of een MRI-scan (magnetic resonance imaging, een geavanceerd radiologisch onderzoek).
       

      Behandeling

      Als u geen klachten hebt, hoeft er niets aan de myomen gedaan te worden en is verdere controle overbodig.
      Bestaan er wel klachten dan kiest de gynaecoloog samen met u een behandeling. Daarbij wordt rekening gehouden met het aantal, de plaats en de grootte van de myomen, uw leeftijd en uw eventuele wens (nog) zwanger te worden.
      Er zijn verschillende behandelingen, variërend van medicijnen tot een operatie. Welke behandeling het wordt hangt af van het doel: klachten verminderen, groei van myomen tegengaan of myomen verwijderen. Het effect van de behandelingen wisselt.


      Er zijn verschillende soorten behandelingen mogelijk:
       

      • Medicijnen
      • Operatie met behoud van de baarmoeder
      • Operatie waarbij de baarmoeder verwijderd wordt
      • Radiologische behandeling
         

       

      Medicijnen

      Met medicijnen wordt geprobeerd de hoeveelheid bloedverlies en/of de menstruatiepijn te verminderen. De myomen blijven bestaan, al worden ze soms iets kleiner. Bij veel en/of grote myomen en bij myomen in de baarmoederholte kan het effect van medicijnen tegenvallen. Stopt u met de medicijnen dan komen de klachten meestal terug.
       

      Prostaglandine-synthetase-remmers (diclofenac, ibuprofen, indometacine, naproxen)
      Deze medicijnen helpen vaak goed bij menstruatiepijn en bij meer dan de helft van de vrouwen met ruim bloedverlies zorgt het voor vermindering van het bloedverlies met ongeveer 30%. De medicijnen moeten worden ingenomen als de menstruatie begint, maar beter nog een dag ervoor. U gebruikt ze zolang dat nodig is. Ze geven zelden tot nooit bijwerkingen.
       

      Tranexaminezuur (Cyclokapron).
      Dit middel beïnvloedt de stolling van het bloed. Het bloedverlies neemt gemiddeld met de helft af. Ook dit middel dient alleen tijdens de menstruatie ingenomen te worden. Bijwerkingen komen zelden voor. Het middel is niet geschikt als er een verhoogd risico op trombose bestaat.
       

      De pil
      De pil geeft vaak vermindering van bloedverlies, bij myomen met ongeveer een kwart. Als u rookt of een verhoogd risico op trombose hebt, kan het minder verstandig zijn de pil te gebruiken, zeker naarmate u ouder wordt. De bijwerkingen zijn zeer wisselend en vaak afhankelijk van de samenstelling en/of de dosering van de pil.
       

      Progesteronpreparaten (orgametril, primolut, Cerazette, Implanon, Mirena)
      Progesteronpreparaten zorgen ervoor dat het baarmoederslijmvlies niet wordt gestimuleerd, waardoor de menstruatie wegblijft. De tabletten moeten elke dag ingenomen worden. Implanon is een staafje dat in de bovenarm onder de huid wordt geplaatst en drie jaar kan blijven zitten.  Het Mirena spiraal is geschikt als de baarmoederholte een normale vorm heeft; het kan maximaal vijf jaar blijven zitten. Ongeveer eenderde van de vrouwen heeft bij de progesteronpreparaten geen bloedverlies meer, eenderde heeft af en toe bloedverlies, (doorbraakbloedingen), maar vaak minder dan eerst. Bij de andere vrouwen geven deze medicijnen onvoldoende effect. De bijwerkingen zijn gering maar soms worden het vasthouden van vocht, een vettige huid of depressieve gevoelens beschreven.
       

      GnRH-agonisten
      Deze medicijnen onderdrukken de aanmaak van hormonen in de eierstokken en bootsen zo de postmenopauze na (de periode na de laatste menstruatie). Er wordt geen baarmoederslijmvlies meer aangemaakt zodat er geen bloedverlies meer optreedt. De myomen worden ook vaak kleiner. Bijwerkingen kunnen optreden in de vorm van overgangsklachten: opvliegers, nachtzweten en een droge vagina. Gezien het risico van botontkalking (osteoporose) kunt u dit middel meestal niet langer dan een half jaar gebruiken. Meestal bieden de GnRH-agonisten een goede optie als het erop lijkt dat u snel in de overgang zult komen. Soms worden deze medicijnen vóór een operatie gegeven om de myomen te verkleinen en de operatie gemakkelijker te laten verlopen.
       

      Selectieve progesteron-receptormodulatoren (Ulipristal)
      Sinds enkele jaren is er een nieuw geneesmiddel op de markt: de Selectieve progesteron-receptormodulatoren (Esmya ®). Dit geneesmiddels is echter enkel geregistreerd als behandeling voor een operatie en als alternatief voor de GnRH-agonisten. Bij gebruik van ulipristal treedt er een snelle vermindering van het bloedverlies uit de baarmoeder op. Ook worden de myomen kleiner, al is dit effect mogelijk iets minder dan bij de injectie met GnRH-agonisten. Ten opzichte van de GnRH-agonisten treedt bij gebruik van ulipristal minder sterke onderdrukking op van het vrouwelijk hormoon oestrogeen en daarom ook minder overgang gerelateerde bijwerkingen. Wel treedt een verdikking van het baarmoederslijmvlies op welke weer verdwijnd bij het weer optreden van de menstruatie na staken van de behandeling. De langetermijngevolgen, met name ten aanzien van het endometrium, zijn voor ulipristal echter nog niet bekend. Het gebruik is daarom beperkt tot twee behandelcycli van elk drie maanden.

       

      Operaties met behoud van de baarmoeder 

      Wanneer de myomen worden verwijderd maar de baarmoeder behouden blijft, bestaat de kans dat er na de behandeling opnieuw myomen ontstaan. Soms is het technisch onmogelijk de baarmoeder te behouden, met name als er meerdere myomen zijn. Er zijn verschillende behandelingen waarbij de baarmoeder behouden kan blijven:
       

      Hysteroscopie
      Myomen in de baarmoederholte (intracavitair) of onder het slijmvlies (submukeus) kunnen worden verwijderd door een hysteroscopische operatie (zie Therapeutische hysteroscopie).
       

      Enucleatie
      Als myomen aan de buitenzijde van de baarmoeder (subsereus) of in de wand (intramuraal) zitten, kunnen ze worden uitgepeld: myoomenucleatie. Enucleatie kan bij kleine of gesteelde myomen plaatsvinden door middel van een laparoscopie (zie Therapeutische laparoscopie); meestal echter wordt een buikoperatie (laparotomie) verricht. Bij het uitpellen kan zoveel bloed worden verloren dat een bloedtransfusie noodzakelijk kan zijn. Een enkele keer rest de gynaecoloog in die situatie niets anders meer dan de baarmoeder te verwijderen. Na myoomenucleatie kunnen verklevingen ontstaan die het zwanger worden kunnen bemoeilijken. Als de baarmoederholte bij de enucleatie geopend is, zal de gynaecoloog bij een bevalling een keizersnede adviseren.
       

      Verwijdering van de baarmoeder

      Voor een definitieve oplossing van de klachten kan het soms de beste keuze zijn de baarmoeder te verwijderen. Het bloedverlies verdwijnt hiermee. Het effect op buik- of rugklachten is minder goed te voorspellen. De baarmoeder kan soms via de vagina worden verwijderd maar bij myomen gebeurt dit meestal via de buik. Dit kan door middel van een laparotomie (buiksnede), of eventueel door een laparoscopie (kijkoperatie) (zie Verwijderen van de baarmoeder). In principe blijven de eierstokken en eileiders behouden.
       

      Radiologische behandeling


      Embolisatie
      Bij de uteriene arteriële embolisatie worden door kleine bolletjes de bloedvaten die de vleesboom voeden afgesloten. Dit gebeurt via een slangetje in de ader van de lies. Door het afsluiten van de bloedtoevoer naar de vleesboom, krimpen de myomen binnen drie tot zes maanden. Klachten van ruim bloedverlies zijn hierna bij acht van de tien vrouwen verdwenen of sterk verminderd. Embolisatie vindt plaats op de röntgenafdeling door een radioloog. Hierbij worden pijnstillers gegeven en vaak ook een ruggenprik. Een ziekenhuisopname van minimaal een nacht is nodig. Voordeel van de methode is dat het minimale ingreep is waarbij de baarmoeder behouden blijft. Bij 80% van de vrouwen zijn de klachten van bloedverlies duidelijk verminderd. De krimp van het myoom kan ook een voordelig effect hebben op mogelijke pijnklachten en behandelde myomen laten meestal geen nieuwe groei zien. Nadeel op korte termijn is echter de pijn de eerste dagen tot weken na de ingreep door het afsterven van de vleesboom. Nadelen op langere termijn kunnen zijn het onvoldoende effect waardoor bij 20% van de vrouwen alsnog een baarmoederverwijdering nodig is, klachten van hinderlijke afscheiding en mogelijke bijschade aan de eierstokken waardoor een vervroegde overgang kan intreden. Tevens adviseert de gynaecoloog deze ingreep alleen als u zeker weet dat u niet meer zwanger wilt worden. Zeldzame complicaties kunnen zijn beschadiging van blaas of darmen, infectie van de baarmoeder en eileiders.

       

      Tot slot

      Myomen kunnen vervelende klachten geven, maar ze zijn niet bedreigend. Meestal hebt voldoende tijd om over de verschillende behandelingen na te denken en een besluit te nemen. De gynaecoloog kan hierbij adviseren.

       

      Verklarende woordenlijst


      anemie   bloedarmoede
       

      cavitair myoom   vleesboom die in de baarmoeder    holte is gelegen
       

      cervicaal myoom   vleesboom, die in de baarmoeder      hals is gelegen
       

      dyspareunie   pijn tijdens gemeenschap
       

      dysmenorroe   pijn tijdens de menstruatie
       

      echoscopie   onderzoek met behulp van geluids-   golven dat een afbeelding geeft van    de baarmoeder en eierstokken; dit    onderzoek kan zowel via de buik    (bij volle blaas) als via de schede     (bij lege blaas) worden uitgevoerd
       

      hemoglobinebepaling  bepaling in het bloed die uitwijst of    er genoeg hemoglobine (Hb) is; bij    een tekort is er sprake van     bloedarmoede
       

      hypermenorroe   hevige menstruaties, waarbij vaak    stolsels worden verloren
       

      hysterectomie   verwijdering van de baarmoeder
       

      hysteroscopie  een onderzoek waarbij met een     dun buisje in de baarmoeder wordt    gekeken
       

      hysteroscopische resectie  operatie waarbij via een dun buisje    in de baarmoeder bijvoorbeeld     myomen of poliepen worden     verwijderd

       

      geboren myoom   gesteelde vleesboom, die door     ‘weeën’ vanuit de baarmoeder naar    de schede wordt uitgedreven, net    als bij de geboorte van een kind
       

      laparoscopie   kijkoperatie in de buik
       

      laparoscopische interventie kijkoperatie waarbij niet alleen in    de buik gekeken wordt, maar ook    kleinere of zelfs grotere      ingrepen kunnen worden      uitgevoerd, zoals het verwijderen    van (gesteelde) myomen
       

      intraligamentair myoom   vleesboom die is gelegen tussen de    ophangbanden van de baarmoeder,    die naar de zijkant van het bekken    lopen
       

      intramuraal myoom   vleesboom die in de spierwand van    de baarmoeder is gelegen
       

      menarche   eerste menstruatie
       

      menopauze   de periode na de laatste menstru    atie (gewoonlijk rond het      52e levensjaar)
       

      menorragieën   hevige menstruaties, waarbij vaak    stolsels worden verloren
       

      myoom   vleesboom, een goedaardige spier-   knobbel van de baarmoeder
       

      myoomnecrose   afsterven van de vleesboom,     meestal doordat deze te weinig     bloed krijgt


      speculum   instrument waarmee via de schede    naar de baarmoedermond gekeken    wordt (ook wel eendenbek     genoemd)
       

      submukeus myoom   vleesboom die gelegen is onder
        het slijmvlies van de      baarmoederholte
       

      subsereus myoom   vleesboom die uitpuilt buiten het    baarmoederoppervlak
       

      tussentijds bloedverlies   bloedverlies tussen de normale     menstruaties in
       

      trombose   vorming van een stolsel in een     bloedvat
       

      uterus   baarmoeder
       

      uterusextirpatie   verwijdering van de baarmoeder

       

       
      De informatie op deze website is met de grootst mogelijke zorg samengesteld. Desondanks kunnen geen rechten aan de vermelde informatie ontleend worden. Meer informatie https://www.stjansdal.nl/disclaimer