Norovirus “buikgriep”: klein en zeer besmettelijk

De winter van 2006 is een toenemend aantal mensen in zorginstellingen getroffen door het norovirus. Naar aanleiding daarvan volgen hier enige wetenswaardigheden over dit virus.

Buikgriep door norovirus

De norovirussen zijn klein, zeer besmettelijk en veroorzaken ‘buikgriep’. In Nederland gaat het om een half miljoen gevallen per jaar. Het woord buikgriep geeft verwarring, omdat griep een totaal andere ziekte is. Griep wordt veroorzaakt door het influenzavirus en buikgriep door het norovirus.

Verschijnselen

De infectie met het norovirus veroorzaakt de volgende verschijnselen: braken, misselijkheid, buikpijn, diarree en soms milde koorts. Er treedt geen bloed- of slijmbijmenging in de feces op. Braken en diarree kan heel plotseling optreden, meestal 15 tot 72 uur na de besmetting en kunnen heel heftig zijn. Bij braken spreken we dan van projectielbraken. Daarbij worden miljoenen virusdeeltjes door de lucht verspreid. De symptomen gaan in de meeste gevallen van zelf over na 1 tot 4 dagen, waarbij de duur afneemt met de leeftijd: zes dagen voor baby’s en twee dagen voor volwassenen. Bij mensen met een verzwakte afweer, zoals ouderen in een verpleeghuis, kunnen de klachten aanzienlijk langer duren.

Verspreiding

Het norovirus is zeer besmettelijk en wordt overgedragen via de fecaal-orale route: dat wil zeggen dat de diarree en het braaksel de besmettelijke virusdeeltjes bevatten. Enkele virusdeeltjes, bijvoorbeeld op de handen, zijn al voldoende om iemand te besmetten. In geval van braken wordt het virus ook door de lucht verspreid, waarna het virus in de omgeving terecht kan komen. Niet alleen mensen die zich ziek voelen, maar ook mensen die al weer beter zijn kunnen andere mensen besmetten soms zelfs tot drie weken na herstel. Ook kunnen mensen besmet zijn zonder zelf ziek te worden.

Er zijn gevallen bekend waarbij honderden zieken zijn veroorzaakt door voedselbereiders die hun handen niet goed hadden gewassen. Dat gebeurt vooral bij het klaarmaken van voedsel dat daarna niet meer verhit wordt, zoals broodjes, fruit, groente en salades.

Vooral in verzorgingshuizen, verpleeghuizen en kinderdagverblijven komen geregeld epidemieën voor, waarbij het geen uitzondering is dat de helft van het personeel tegelijkertijd ziek is. Deze epidemieën komen wereldwijd voor en door het hele jaar heen, met een piek in de wintermaanden.