Chronische pijn

Pijn is in de meeste gevallen een signaal: er is iets niet goed. Als pijn echter langer dan drie tot zes maanden aanhoudt, dan spreken we van chronische pijn. Pijn heeft dan (meestal) geen signaalfunctie meer en kan de kwaliteit van leven behoorlijk aantasten.

Neuromodulatie

Voor sommige chronische pijnpatiënten wordt op de pijnpoli gebruikgemaakt van neuromodulatie, ofwel ruggemergstimulatie of neurostimulatie. Hoe werkt neuromodulatie bij pijn?

• Pijn begint met een signaal. Dit signaal wordt door een zenuw aan het centrale zenuwstelsel doorgegeven, welke het weer als een pijnlijk gevoel doorgeeft aan het brein.
• Door gevoelsbanen in het ruggenmerg (banen die geen pijn geleiden) met stroom te prikkelen, kunnen pijnbanen onderdrukt worden, wat zorgt voor pijnvermindering.

Neurostimulator

Neurostimulatie maakt gebruik van een klein apparaat, de neurostimulator, dat door de pijnbestrijder operatief onder de huid wordt ingebracht. De neurostimulator stuurt nauwkeurig gecontroleerde lichte elektrische impulsen naar de exacte plek in het zenuwstelsel, door een geleidingsdraad (een speciale elektrode) die ook operatief wordt geïmplanteerd tussen de vliezen buiten het ruggenmerg en in het ruggenmergkanaal.

Klachten

Neuromodulatie in het St Jansdal wordt bij de volgende klachten uitgevoerd:

• Pijn na rughernia-operatie of andere rugoperaties (Failed Back Surgery Syndrome): Alhoewel een chirurg een rugoperatie technisch goed uitvoert, kan een patiënt na de operatie evenveel als, of zelfs meer pijn hebben dan voor de operatie.
• Posttraumatische Dystrofie: Een pijnlijke aandoening die op kan treden na een letsel of een operatie aan een arm of been.
• Pijnsyndroom als gevolg van gordelroos
• Plexus letsels: Dit zijn beschadigingen aan de zenuwbundel naar arm of been, met gedeeltelijke of gehele uitval van gevoel en of beweging en chronische pijn.
  

Minder vaak wordt neuromodulatie toegepast bij klachten als:

• Inoperabele angina pectoris: Dit is een drukkend, respectievelijk zwaar gevoel en/of pijn midden op de borst, die ontstaat als de hartspier niet voldoende bloed toegevoerd krijgt om het hart zijn werk te laten doen. Neuromodulatie wordt alleen toegepast als de angina pectoris niet te opereren is.

Ingrijpend

Neuromodulatie is een ingrijpende pijnbestrijdingsvorm. Er wordt dan ook altijd een goede inschatting gemaakt van de patiënt en zijn/haar leven en of neuromodulatie in dit leven past. Reden voor een dergelijke inschatting zijn:

• Een neurostimulator gaat niet eeuwig mee. Zo kan de batterij opgaan of er kan iets kapot gaan, waardoor een nieuwe operatie nodig is. Een patiënt moet hier zin in hebben en er lichamelijk in staat voor zijn. De gemiddelde gebruiksduur is echter zo’n vier tot acht jaar.
• Er zijn verschillende neurostimulatoren: oplaadbare en niet-oplaadbare. Opladen kost dagelijks tot wekelijks en levert daardoor wellicht sociaal ongemak op. Niet-oplaadbare apparaten moeten eerder vervangen worden door middel van een operatie.
• Bepaalde vormen van beeldvormend onderzoek (MRI-scan, CT-scan) zijn niet mogelijk, of zijn moeilijker te beoordelen door het stimulatiesysteem.

Gang van zaken

Voordat uiteindelijk neuromodulatie definitief als behandelingsmethode wordt gekozen, doorloopt de patiënt de volgende route:

Polibezoek:

• De huisarts of medisch specialist verwijst de patiënt door naar de poli pijnbestrijding;
• De pijnbestrijder doet lichamelijk onderzoek en stelt vragen. Indien de patiënt een geschikte kandidaat lijkt te zijn, laat de pijnbestrijder de patiënt gedurende een week een pijndagboek bijhouden om de uitgangssituatie vast te leggen en zo de effectiviteit van de proefstimulatie te kunnen beoordelen.

Proefperiode:

• De patiënt krijgt een proef-neuromodulatie. Hiervoor wordt tijdens een ongeveer één uur durende operatie op de klinische operatiekamer een geleidingsdraad tussen de vliezen van het ruggenmerg geplaatst. Van buiten het lichaam kan het toedienen van elektrische impulsen vervolgens worden onderzocht op effectiviteit.
• De patiënt wordt gedurende drie dagen opgenomen op de afdeling kortverblijf. Hier moet de eerste 24 uur bedrust worden gehouden, om te voorkomen dat de elektrodedraad verschuift.

Definitieve neuromodulatie:

• Als na de proefperiode een succesvolle pijnbestrijding is vastgesteld, wordt ook de neurostimulator in het lichaam geplaatst, bijvoorbeeld in het linker bovenste bilkwadrant. Deze operatie op de klinische operatiekamer duurt ongeveer een uur en wordt uitgevoerd door de pijnbestrijder zelf.
• Na de plaatsing blijft de patiënt nog twee dagen op de afdeling kort verblijf in het ziekenhuis.
• Tijdens het verblijf in het ziekenhuis zal een röntgenfoto worden gemaakt om te zien of alles nog op de juiste plaats zit.
• Vervolgens komt de patiënt eerst na een week, dan na een maand en daarna na een jaar terug bij de pijnbestrijder, waarna jaarlijks een controle volgt.

Ervaring

Onze pijnbestrijders zijn zeer ervaren in de neuromodulatie:

• jaarlijks krijgen zij zo’n 35 tot 50 nieuwe patiënten;
• jaarlijks voeren zij zo’n 100 tot 110 operatieve ingrepen uit (vervanging oude stimulatoren en plaatsing bij nieuwe patiënten).

Effect

Neuromodulatie wordt eigenlijk bij twee soorten pijn gebruikt, namelijk bij zenuwpijn en bij weefselschadepijn. De effecten bij beide soorten pijn zijn gemiddeld:

Zenuwpijn: In 80 tot 100% van de gevallen van zenuwpijn is neuromodulatie effectief. Er wordt van een effectieve neuromodulatie gesproken als de pijn minimaal met de helft afneemt.

Weefselpijn: Weefselschadepijn heeft vaak te maken met slijtage van bijvoorbeeld de rug. Neuromodulatie is bij weefselschadepijn net zo effectief als bij zenuwpijn. Echter, doordat neuromodulatie pijn grotendeels wegneemt, beginnen mensen hun reeds versleten rug extra te belasten. De effectiviteit neemt hierdoor na ongeveer een jaar wel wat af.

Afspraak

Voor een bezoek aan de pijnbestrijder moet u een verwijzing van uw huisarts of medisch specialist hebben. Voor afspraken en behandelingen kan contact worden opgenomen met de polikliniek pijnbestrijding, maandag tot en met donderdag van 09.00-17.00 uur en vrijdagmiddag van 09.00-14.30 uur, via telefoonnummer: 0341-463773.